Projekt edukacyjny

 pt. „Czy sztuka ludowa jest wciąż żywa na terenie Ziemi Łukowskiej” realizowany przez uczniów klasy II a gimnazjum

Zespołu Placówek w Łukowie w roku szkolnym 2010/2011 .

 

Po ustaleniu tematu projektu „Czy sztuka ludowa jest wciąż żywa na terenie Ziemi Łukowskiej”, zwróciliśmy się do Stowarzyszenia Twórców Ludowych Oddział w Łukowie oraz Muzeum Regionalnego z prośbą o pomoc w realizacji projektu, spotkaliśmy się z bardzo życzliwym przyjęciem. Kolejnym naszym krokiem było ustalenie harmonogramu naszych prac oraz podpisanie kontraktu z opiekunem projektu.

 

                             C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\projekt wywołać\IMG_2172.jpg

 

Następnie przystąpiliśmy do badania naszego problemu, robiliśmy to w różnorodny sposób:

·       Poszukiwaliśmy informacji o sztuce ludowej w literaturze i Internecie,

·       Przeprowadziliśmy wywiad z etnografem Panem Longinem Kowalczykiem na temat sztuki ludowej Ziemi Łukowskiej oraz Panią Bożeną Domiańczyk – pracownikiem Muzeum, Regionalnego na temat tkactwa.

·       Zapoznaliśmy się ze zbiorami etnograficznymi Muzeum Regionalnego w Łukowie.

·       Opracowaliśmy i przeprowadziliśmy ankietę na temat „Co wiemy na temat sztuki ludowej i czy tradycje ludowe są kultywowane w naszych domach?” wśród kolegów, rodziców i nauczycieli.

·       Poznaliśmy i spisaliśmy opowieści członków swoich rodzin na temat dawnych tradycji ludowych oraz gromadziliśmy przedmioty związane z kulturą ludową.

·       Uczestniczyliśmy w warsztatach robienia wycinanek z opłatka, garncarskich, pisankarskich, rzeźbiarskich.

·       Uczestniczyliśmy w lekcji muzealnej w Muzeum Narodowym w Warszawie pt. „Obyczaje Wielkiej Nocy”.

·       Przygotowaliśmy prezentację multimedialnej oraz artykuł do gazetki szkolnej oraz na stronę internetową Zespołu Placówek będące podsumowaniem prac projektowych .

·       Przygotowaliśmy wystawę prac wytworzonych podczas realizacji projektu.

 

Chcielibyśmy przekazać Państwu najważniejsze lub najciekawsze informacje jakie udało nam się zgromadzić (wszystkich nie możemy ze względu na ich dużą ilość). Definicję terminu „sztuka ludowa” przygotowała Edyta Peryt.

 

Sztuka ludowa – całokształt działalności artystycznej społeczności lokalnej, na ogół wiejskiej. Obok twórczości, którą nazywa się plastyką do sztuki ludowej zalicza się też muzykę, tańce, legendy, bajki, poezję ludową oraz całą artystyczną stronę zwyczajów i obrzędów ludowych. Wszystkie te zjawiska były nierozerwalnie związane ze sobą oraz z życiem wsi i tworzyły kulturę ludową.”

 

Sztukę ludową naszego regionu poznaliśmy zwiedzając wystawy etnograficzne w Muzeum Regionalnym w Łukowie.

 

Dowiedzieliśmy się, że w przeszłości na terenie Ziemi Łukowskiej rozwijało się tkactwo, garncarstwo, kowalstwo oraz rzeźba ludowa.

C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\zdjecia\zdjecia muzeum\IMG_2478.JPG     C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\zdjecia\zdjecia muzeum\IMG_2486.JPG   C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\zdjecia\zdjecia muzeum\IMG_2480.JPG     C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\zdjecia\rzeźbiarze\IMG_2627.JPG

Podczas wywiadu z etnografem Panem Longinem Kowalczykiem dowiedzieliśmy się m.in. Jakie zwyczaje i obrzędy ludowe występowały na terenie naszego regionu? Oto niektóre z nich:

Boże Narodzenie – chodzenie z szopką, kolędnicy, gwiazdorzy (chodzenie po domach z gwiazdą).

Andrzejki – lanie wosku, wróżby, jedzenie słonego śledzia, który chłopak się przyśni, że podaje wodę do picia, będzie mężem w przyszłości.

Wielkanoc – wyścigi wozów po rezurekcji, który gospodarz pierwszy dojedzie do domu temu będzie się wiodło w tym roku; robienie pisanek, kraszanek (jajka całe malowane na jeden kolor); Świecenie palm –jedzenie kawałka poświeconej palmy miało chronić przed bólem gardła, z palmą wyganiano bydło po raz pierwszy na pastwiska, palmę wkładano pod strzechę by strzegła domostwa.

 

Stwierdziliśmy, że niektóre z tych dawnych zwyczajów są nam doskonale znane i nadal kultywowane w naszych rodzinnych domach.

 

Podczas przeprowadzania wywiadu z Panią Bożeną Domiańczyk o tkactwie na Ziemi Łukowskiej uświadomiliśmy sobie, że  tkactwo to ginąca dziedzina twórczości ludowej. Młode osoby nie chcą kultywować tej działalności, ponieważ jest czasochłonna, nie ma rynku zbytu na takie tkaniny, więc ich produkowanie jest nieopłacalne.

C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\projekt wywołać\IMG_2447.JPG                      C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\zdjecia\tkactwo\IMG_2451.JPG   

 C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\zdjecia\tkactwo\IMG_2459.JPG

Tkaniny lniane i wełniane tkane na krosnach możemy podziwiać w muzeach, skansenach, ale często również w naszych rodzinnych domach. Nasze babcie, ciocie, niekiedy nawet rodzice posiadają jeszcze chodniki, kilimy, chusty i inne wytwory tkackie…

Ankietę pt. „Co wiemy na temat sztuki ludowej i czy tradycje ludowe są kultywowane w naszych rodzinnych domach” przygotowały i przeprowadziły Dagmara Szczygielska i Paulina Pawłowska. Ankieta została przeprowadzona wśród naszych kolegów, rodziców i nauczycieli.

                                   C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\projekt wywołać\IMG_2470.JPG

Wnioski z tej ankiety są dla nas ciekawe.

·        2/3 ankietowanych stwierdziło, że interesuje się sztuką ludową.

·        Z twórczością ludową spotykamy się najczęściej w Muzeum Regionalnym w Łukowie oraz w naszej szkole (wystawa etnograficzna w pracowni historycznej, warsztaty prowadzone przez twórców ludowych).

·        Tradycje ludowe kultywowane w naszych domach to: ubieranie choinki, przygotowywanie tradycyjnej wieczerzy wigilijnej, święcenie palm).

·        Z wytworów sztuki ludowej posiadamy najwięcej wyrobów tkackich.

Każdy z nas - autorów projektu sporządził opis tradycji ludowych kultywowanych w naszych rodzinnych domach.

Oto opis przygotowany przez Mariusza Kurowskiego.

„W mojej rodzinie tradycje świąt Bożego Narodzenia przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Zawsze staramy się, aby były zachowane w każde święta. W Wigilię ubieramy choinkę i kładziemy prezenty. W dzień Wigilii staramy się, aby mężczyzna przekroczył próg domu jako pierwszy.
To wróży szczęście. Wieczerze wigilijną rozpoczynamy z pojawieniem się na niebie pierwszej gwiazdki, która wróży narodzenie Pana Jezusa. Dzielimy się opłatkiem i składamy sobie życzenia. Wielu Łask Bożych. Zasiadamy do stołu na którym są przygotowane wigilijne potrawy. Potrawy mama przygotowuje według przepisów babci, czyli też jest to dawna tradycja. Po Wigilii śpiewamy kolędy. A potem rozpakowujemy prezenty. Dawniej wręcz obowiązkiem naszej rodziny było uczestnictwo we Mszy  świętej, tak zwanej Pasterce, która rozpoczyna się o godz. 2400. My teraz rozpoczynamy Mszą św. o godzinie 900 .”

Braliśmy udział w licznych warsztatach organizowanych przez Stowarzyszenie Twórców Ludowych Oddział w Łukowie oraz Muzeum Regionalne w Łukowie.

Warsztaty pt. „Wycinanka z opłatka” prowadziła Pani Beata Wereszczyńska. Podczas tych warsztatów poznaliśmy tradycję ludową polegającą na tworzeniu wycinanek z opłatka, które były wykonywane w przeszłości przez kobiety po spożyciu wieczerzy wigilijnej z opłatka, który pozostał. Ta tradycja całkowicie zanikła w naszym regionie, można ją spotkać jedynie w muzeach i na warsztatach.

C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\projekt wywołać\IMG_2137.jpg   C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\projekt wywołać\IMG_2135.jpg

C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\projekt wywołać\IMG_2130.jpg

C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\projekt wywołać\IMG_2142.jpg       C:\Users\Com\Desktop\moje dokumenty\projekt 1\projekt wywołać\IMG_2140.jpg

Na warsztatach garncarskich prowadzonych przez Pana Wiesława Matysiaka nauczyliśmy się wykonywania naczyń z gliny na kole garncarskim. Dowiedzieliśmy się również, iż Pan Wiesław jest jedynym obecnie garncarzem działającym na terenie Ziemi Łukowskiej. Na warsztaty te zaprosiliśmy uczniów z innych klas naszej szkoły, aby propagować sztukę ludową naszego regionu wśród naszych kolegów.

    C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2535.JPG     C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2517.JPG        

 C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2527.JPG

  C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_3162.JPG

Braliśmy również udział w warsztatach rzeźbiarskich prowadzonych przez Pana Mieczysława Gaja i Pana Mieczysława Zawadzkiego. Podczas zajęć uczyliśmy się trudnej sztuki rzeźbienia w drewnie lipowym. Wykonaliśmy rzeźbę o tematyce religijnej – postać św. Weroniki. Następnie rzeźba została przez nas oczyszczona papierem ściernym i pokryta polichromią. Poznaliśmy również historię Łukowskiego Ośrodka Rzeźby Ludowej oraz prace obu twórców i ich uczniów należących do „szkółki rzeźbiarskiej” działającej w Łukowie, prowadzonej przez obu panów od wielu już lat.

C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2638.JPG       C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2631.JPG        

C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_3163.JPG

Wnioski jakie wyciągnęliśmy po spotkaniach z rzeźbiarzami to: rzeźba ludowa w naszym regionie jest dziedziną sztuki ludowej, która nie tylko jest kultywowana od wielu lat, ale można powiedzieć, że rozkwita na nowo. Na naszym terenie jest wielu rzeźbiarzy ludowych, którzy tworzą rzeźby o charakterze zarówno świeckim jak i religijnym. Ta umiejętność jest przekazywana młodym ludziom, którzy chętnie uczestniczą w zajęciach „szkółki rzeźbiarskiej”.

Prace  rzeźbiarzy można spotkać w muzeach, galeriach, pokazach, konkursach oraz na innych imprezach odbywających się na terenie naszego powiatu.

 

Podczas kolejnych warsztatów prowadzonych przez Panią Beatę Wereszczyńską poznaliśmy tradycyjne metody zdobienia pisanek.

C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2975.JPG           C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2976.JPG

Prace wykonane przez nas na warsztatach, jak również inne przedmioty ukazujące sztukę ludową naszego regionu jakie udało nam się zgromadzić podczas trwania projektu możecie Państwo obejrzeć na wystawie którą przygotowaliśmy. Do czego serdecznie zapraszamy.

Uczestniczyliśmy również w lekcji muzealnej zorganizowanej przez Muzeum Narodowe w Warszawie pt. „Zwyczaje Wielkiej Nocy” .C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2885.JPG

 C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2876.JPG       C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2935.JPG    C:\Users\Com\Desktop\dla Mariusza Zaniewicza\projekt wywołać\IMG_2881.JPG

Poznaliśmy tradycje ludowe związane z okresem postu oraz Wielkiej Nocy.

Wiele z tych tradycji kultywujemy nadal w naszych domach. O niektórych słyszeliśmy po raz pierwszy np.:

- W wielki piątek układano palmy w kształcie krzyża na polu, aby zapewnić sobie urodzaj w zbiorach.

- Wejście z palmą do stodoły miało powodować, że nie będzie tam robactwa.

- Pisanki robiono w wielki piątek po południu, ponieważ wtedy nie można było już pracować. W wodzie po ugotowanych jajkach kobiety myły włosy, aby były piękne.

- Do koszyczka wielkanocnego wkładano: baranka (symbol Jezusa Chrystusa), kiełbasę, sól, pieprz, chrzan (jest gorzki i ma przypominać o 40 dniach postu), jajko jako symbol nowego życia).

- Święcone było całe jedzenie przygotowane na święta a nie tylko koszyczek. Ksiądz przyjeżdżał do dworu i tam świecił potrawy. Biedniejsi gospodarze wynosili pokarmy z domu, kładli na chustach przed domostwami, ksiądz szedł przez wieś i święcił pokarmy.

- Skorupki od jajek wyrzucano pod drzewa owocowe, żeby lepiej rosły.

 

Przygotowaliśmy również informacje o projekcie do gazetki szkolnej oraz na stronę internetową naszej szkoły.

O naszym projekcie pisały media, można o nas przeczytać w Internecie na stronie Tygodnika Siedleckiego - artykuł pt. „Teraz wykonują pisanki”, oraz w portalu Podlasie 24 - artykuł „Sztuka ludowa w Zespole Placówek”.

 

Podsumowaniem naszego projektu było wyciągniecie wniosków, które dają nam odpowiedź na pytanie „Czy sztuka ludowa jest wciąż żywa na terenie Ziemi Łukowskiej?”.

·       Większość z nas interesuje się sztuką ludową.

·       Na terenie Ziemi Łukowskiej nadal spotykamy takie dziedziny twórczości ludowej jak: tkactwo, garncarstwo, kowalstwo, rzeźbę ludową, plastykę obrzędową (pisanki, wycinanki z opłatka i inne …)

·       O dużej popularności rzeźby ludowej w naszym regionie świadczy fakt, iż wielu młodych ludzi uczęszcza do „szkółki rzeźbiarskiej” prowadzonej przez Pana Mieczysława Gaja i Mieczysława Zawadzkiego. Wielu rzeźbiarzy z Łukowa i okolic bierze udział w licznych wystawach, konkursach, sprzedaje swoje prace do galerii, muzeów, kolekcji prywatnych w Polsce i zagranicą.

·       Z twórczością ludową spotykamy się najczęściej w Muzeum Regionalnym w Łukowie oraz w naszej szkole (wystawa etnograficzna w pracowni historycznej, warsztaty prowadzone przez twórców ludowych), ale również podczas imprez organizowanych na terenie miasta i powiatu m.in. Dni Łukowa, Jarmark Wielkanocny.

·       Znamy dużo dawnych tradycji ludowych, niektóre z nich nadal są kultywowane w naszych rodzinnych domach.

·       W naszych rodzinnych domach posiadamy wiele przedmiotów związanych z tradycją ludową regionu.

·       Chętnie uczestniczymy w spotkaniach, lekcjach muzealnych i warsztatach przybliżających nam sztukę ludową regionu.

 

Prezentacja projektu

 

Odbyła się w dniu 1 czerwca 2011 r. w Zespole Placówek w Łukowie. Podczas prezentacji gościliśmy uczniów, nauczycieli, rodziców oraz zaproszonych gości.

Imprezę rozpoczął występ dziecięcego zespołu ludowego „Kropelki Rosy” z Łukowa prowadzonego przez Panią Renatę Pawlikowską. Następnie zaprezentowaliśmy przygotowaną prezentację multimedialną oraz opowiedzieliśmy o projekcie dając odpowiedź na pytanie „Czy sztuka ludowa jest wciąż żywa na terenie Ziemi Łukowskiej”. Uroczystość uświetniła wystawa prac uczniów, a także przedmiotów etnograficznych zebranych wśród kolegów i koleżanek oraz zdjęcia wykonane podczas realizacji projektu.

 C:\Users\Com\Desktop\Nowy folder (2)\P1016813.JPG C:\Users\Com\Desktop\Nowy folder (2)\P1016821.JPG      C:\Users\Com\Desktop\Nowy folder (2)\P1016825.JPG

 C:\Users\Com\Desktop\Nowy folder (2)\P1016833.JPG  

 C:\Users\Com\Desktop\Nowy folder (2)\P1016840.JPG  C:\Users\Com\Desktop\Nowy folder (2)\P1016831.JPG

 

Zdjęcia wykonane podczas prezentacji projektu w dniu 1.06.2011 r.

 

Opracowała: Agnieszka Szaniawska

 

PROJEKT - POWRÓT